Je hebt het vast weleens meegemaakt: je collega vertelt enthousiast over Chinese Nieuwjaarsplannen, maar het valt op een compleet andere datum dan vorig jaar. Hoe kan dat eigenlijk? Als je op zoek bent naar een heldere Chinese kalender uitleg, dan ben je hier aan het juiste adres. De Chinese kalender werkt namelijk fundamenteel anders dan de westerse kalender die wij dagelijks gebruiken. En eerlijk gezegd is het een fascinerend systeem dat al duizenden jaren meegaat.
De Chinese kalender is een zogeheten lunisolaire kalender. Dat betekent dat hij zowel de maan als de zon volgt. Onze westerse, Gregoriaanse kalender is puur gebaseerd op de omlooptijd van de aarde om de zon: ongeveer 365,25 dagen. De Chinese kalender kijkt daarnaast ook naar de maancycli. Elke maand begint bij nieuwe maan en duurt ongeveer 29 of 30 dagen.
Omdat twaalf maanmaanden samen zo’n 354 dagen opleveren, ontstaat er een verschil van ongeveer elf dagen met het zonnejaar. Om dat gat te dichten, wordt er regelmatig een schrikkelmaand toegevoegd. Niet eens in de vier jaar een extra dag, zoals wij dat kennen, maar een hele extra maand. Dat gebeurt ongeveer zeven keer in elke negentien jaar. Slim bedacht, want zo blijft de kalender op de lange termijn synchroon met de seizoenen.
Nu wordt het duidelijk waarom het Chinese Nieuwjaar steeds verschuift op onze kalender. De feestdag valt namelijk altijd op de tweede nieuwe maan na de winterzonnewende. Omdat de maancyclus niet netjes samenvalt met onze Gregoriaanse maanden, kan die datum variëren tussen 21 januari en 20 februari.
In 2024 viel Chinees Nieuwjaar op 10 februari, terwijl het in 2025 op 29 januari was. Dat verschil van bijna twee weken laat precies zien hoe de maanstanden de datum bepalen. Voor mensen die de datum van vandaag willen checken en benieuwd zijn wanneer het volgende Chinese Nieuwjaar valt: het is elk jaar weer een kleine rekensom.
De Chinese kalender is niet alleen een systeem om dagen te tellen. Hij kent ook een beroemde cyclus van twaalf dierenriemdieren: rat, os, tijger, konijn, draak, slang, paard, geit, aap, haan, hond en varken. Elk jaar staat in het teken van een ander dier. Maar wist je dat er ook nog vijf elementen zijn? Hout, vuur, aarde, metaal en water worden gecombineerd met de dieren.
Dat levert een cyclus op van zestig unieke jaarcombinaties. Pas na zestig jaar begint het patroon opnieuw. Het is een stuk complexer dan ons simpele jaartalsysteem, maar het geeft elk jaar een eigen karakter. Veel mensen in China en andere Aziatische landen hechten grote waarde aan het dier en element van hun geboortejaar.
Naast de maanmaanden kent de Chinese kalender 24 zogeheten zonnetermen, ook wel jieqi genoemd. Deze verdelen het zonnejaar in perioden van ongeveer twee weken en zijn oorspronkelijk bedoeld voor de landbouw. Denk aan termen als “Regenwater”, “Ontwaken van insecten” of “Graanregen”. Prachtige namen die precies beschrijven wat er in de natuur gebeurt.
De zonnetermen zorgden ervoor dat boeren wisten wanneer ze moesten zaaien, oogsten of zich voorbereiden op koude periodes. Dit praktische aspect maakt de Chinese kalender veel meer dan een tijdsregistratie. Het is een complete gids voor het leven met de seizoenen. Benieuwd hoe andere culturen met hun kalenders omgaan? Bekijk dan dit overzicht van unieke kalenders van over de hele wereld.
In het dagelijks leven gebruiken de meeste Chinezen tegenwoordig gewoon de Gregoriaanse kalender, net als wij. De traditionele kalender speelt echter nog een grote rol bij feestdagen, bruiloften en andere belangrijke gebeurtenissen. Veel families raadplegen beide systemen naast elkaar.
Wil je weten op welke westerse datum een Chinees feest valt, dan heb je een omrekeningstabel nodig. Gelukkig bestaan daar handige digitale hulpmiddelen voor. Op het volledige jaaroverzicht voor dit jaar vind je al onze eigen feestdagen netjes bij elkaar. En als je leuke themadagen of bijzondere momenten wilt bijhouden, is de inhaakkalender met alle themadagen een aanrader.
Wat de Chinese kalender zo bijzonder maakt, zijn de volgende kenmerken:
Of je nu meer wilt weten over de langste dagen van het jaar in ons eigen systeem of juist gefascineerd bent door hoe andere culturen de tijd indelen: de Chinese kalender laat zien dat er meer dan één manier is om een jaar vorm te geven. En misschien is dat wel het mooiste inzicht. Tijd is universeel, maar hoe we ermee omgaan, is dat absoluut niet.
Als je dit resultaat opslaat, kun je het later terugvinden in je account.