September is al jaren de drukste geboortemaand in Nederland. Maar heb je je weleens afgevraagd wat dat zegt over het moment van verwekking? Als je negen maanden terugtelt, kom je uit in de donkere, koude decembermaand. Toeval? Waarschijnlijk niet. De geboortecijfers per seizoen in Nederland laten een opvallend patroon zien dat al decennia standhoudt. Blijkbaar heeft het weer, de vakantie of misschien de feestdagenstemming meer invloed op gezinsplanning dan we denken.
Elk jaar opnieuw worden in september de meeste baby’s geboren in Nederland. Het CBS bevestigt dit keer op keer. De verklaring ligt voor de hand: negen maanden eerder zitten we midden in de winter. Korte dagen, lange avonden, de verwarming lekker hoog. De kerstperiode brengt mensen letterlijk en figuurlijk dichter bij elkaar.
Maar het gaat verder dan alleen gezelligheid. Rond de feestdagen hebben veel mensen vrij van werk, wat zorgt voor minder stress en meer ontspanning. Wist je dat er meer vergeten feestdagen in Nederland bestaan dan je denkt? Al die extra vrije momenten dragen bij aan het patroon dat we in de geboortecijfers terugzien.
Overigens speelt biologie ook een rol. Onderzoek suggereert dat de kwaliteit van sperma in de herfst en vroege winter op zijn best is. De combinatie van biologische factoren en sociaal gedrag maakt december dus de meest vruchtbare maand van het jaar, althans in de praktijk.
Laten we de seizoenen eens langslopen. De verdeling van geboorten over het jaar is niet gelijkmatig, en dat is al zo sinds de jaren vijftig. Het patroon ziet er globaal zo uit:
Opvallend is dat de lente als verwekperiode dus het minst populair lijkt. Dat klinkt tegenstrijdig, want je zou denken dat langere dagen en meer zonlicht juist voor romantiek zorgen. Toch wijzen de cijfers anders uit. Mogelijk speelt mee dat mensen in het voorjaar actiever worden, meer buitenshuis zijn en simpelweg minder tijd samen doorbrengen.
Vakanties hebben een aantoonbaar effect op conceptiecijfers. De kerstvakantie is het duidelijkste voorbeeld, maar ook de zomervakantie laat een kleine piek in verwekking zien. Die baby’s worden dan rond maart en april geboren. Benieuwd wanneer de grootste vakantiepiek in Nederland valt? Die timing verklaart mede waarom bepaalde maanden net iets meer geboorten tellen dan andere.
Wat ook meespeelt: steeds meer stellen plannen hun zwangerschap bewust. Ze willen bijvoorbeeld een lentebaby of juist een zomerbaby. Toch blijkt uit de statistieken dat de natuur, het seizoen en de sociale kalender samen sterker zijn dan individuele planning. Het grote patroon verandert nauwelijks, jaar na jaar.
Als september de drukste geboortemaand is, dan moet er ook een specifieke dag zijn die eruit springt. En inderdaad, er is een dag met opvallend de meeste verjaardagen in Nederland. Het is geen verrassing dat die dag in september valt. Rond die datum worden al jarenlang de meeste kinderen geboren.
Dit heeft praktische gevolgen die je misschien herkent. Scholen die in september starten, hebben relatief meer leerlingen met een verjaardag in diezelfde maand. Verloskundigen en kraamafdelingen weten dat september hun drukste periode is en plannen daar personeel op in. Zelfs de taartverkoop piekt in deze maand.
Je zou verwachten dat moderne anticonceptie en bewuste gezinsplanning het seizoenspatroon afvlakken. Tot op zekere hoogte is dat ook zo. In de jaren zestig was het verschil tussen de drukste en rustigste maand groter dan nu. Toch blijft de septemberpiek hardnekkig aanwezig, zelfs in de meest recente CBS-data.
Wat wel verschuift, is het totale aantal geboorten. Nederland kent al jaren een dalend geboortecijfer. Er worden simpelweg minder kinderen geboren dan enkele decennia geleden. Maar de verdeling over de maanden? Die blijft verrassend stabiel. De winter blijft de populairste verwekperiode, en september blijft de kroon dragen als geboortemaand.
Interessant is ook de invloed van klimaatverandering. Hittegolven in de zomer kunnen de vruchtbaarheid tijdelijk verlagen, terwijl mildere winters misschien het kersteffect iets afzwakken. Wetenschappers houden deze trends nauwlettend in de gaten, maar voorlopig is het effect minimaal.
De volgende keer dat je in september weer eens drie verjaardagsfeestjes in één week hebt, weet je waar dat vandaan komt. Het is de erfenis van een koude decemberavond, een vrije kerstweek en een beetje biologie. Sommige patronen zijn gewoon sterker dan welke planning dan ook.
Als je dit resultaat opslaat, kun je het later terugvinden in je account.