Het is weer oktober en je voelt het aankomen: de temperatuur daalt, de dagen worden korter en overal om je heen beginnen mensen te niezen. Maar het griepseizoen in Nederland, wanneer begint dat eigenlijk precies? En belangrijker nog: hoe zorg je ervoor dat je niet wekenlang met koorts op de bank ligt? De griep is namelijk geen gewoon verkoudheidje. Het is een serieuze virusinfectie die je flink kan uitschakelen. Tijd om je goed voor te bereiden.
Het griepseizoen in Nederland loopt officieel van oktober tot en met mei. De piek valt meestal tussen december en maart, al verschuift dat elk jaar een beetje. Het RIVM houdt het nauwlettend in de gaten via huisartsenpeilstations en laboratoriumonderzoek. Zodra het influenzavirus op grote schaal circuleert, spreken we van een griepepidemie. Zo’n epidemie duurt gemiddeld zes tot twaalf weken.
Waarom juist in de wintermaanden? Daar zijn meerdere verklaringen voor. Koude lucht droogt je slijmvliezen uit, waardoor virussen makkelijker binnendringen. Bovendien zitten mensen in de winter vaker dicht op elkaar in verwarmde ruimtes. De combinatie van droge binnenlucht en weinig ventilatie maakt kantoren, scholen en het openbaar vervoer tot ideale verspreidingsplekken. Benieuwd wanneer de winter officieel begint? Dat is op 21 of 22 december, maar het griepvirus wacht daar niet netjes op.
Veel mensen gebruiken de woorden “griep” en “verkoudheid” door elkaar, maar het zijn echt twee verschillende dingen. Een verkoudheid komt geleidelijk opzetten. Je krijgt een loopneus, een beetje keelpijn en misschien een lichte hoest. Vervelend, maar je kunt er doorgaans gewoon mee doorwerken.
Griep is een ander verhaal. Die slaat plotseling toe. Het ene moment voel je je prima, een paar uur later lig je rillerig in bed met hoge koorts, spierpijn en extreme vermoeidheid. Hoofdpijn, droge hoest en keelpijn horen er ook bij. De koorts kan oplopen tot 40 graden en de klachten duren vaak een tot twee weken. Zelfs daarna kun je je nog wekenlang moe en slap voelen. Bij kwetsbare groepen, zoals ouderen, zwangere vrouwen en mensen met een chronische aandoening, kan griep leiden tot ernstige complicaties zoals longontsteking.
Elk jaar nodigt de huisarts bepaalde risicogroepen uit voor de griepvaccinatie. Die uitnodiging valt meestal in oktober, zodat je lichaam voldoende tijd heeft om antistoffen aan te maken voordat de griepepidemie losbarst. De vaccinatie is gratis voor:
Val je niet in een risicogroep maar wil je toch gevaccineerd worden? Dan kun je bij veel apotheken en huisartsen terecht, al betaal je de prik dan zelf. De kosten liggen meestal tussen de 20 en 30 euro. Bedenk wel dat de griepprik geen honderd procent bescherming biedt. De samenstelling wordt elk jaar aangepast op basis van voorspellingen over welke virusstammen zullen rondgaan, maar soms zit daar een mismatch in.
Naast de griepprik kun je zelf veel doen om het virus buiten de deur te houden. Het klinkt simpel, maar regelmatig en grondig je handen wassen is veruit de effectiefste maatregel. Was ze minimaal twintig seconden met water en zeep, vooral na het gebruik van het openbaar vervoer, na een toiletbezoek en voor het eten.
Nies of hoest in je elleboog, niet in je handen. Raak zo min mogelijk je gezicht aan, want via je ogen, neus en mond komt het virus het snelst je lichaam binnen. Zorg daarnaast voor voldoende ventilatie in huis en op kantoor. Zet gerust een raam op een kier, ook als het koud is. Frisse lucht verlaagt de virusconcentratie in een ruimte aanzienlijk.
Een gezonde leefstijl helpt ook. Voldoende slaap, gevarieerde voeding met veel groenten en fruit, en regelmatige beweging houden je immuunsysteem op peil. Vitamine D verdient extra aandacht in de donkere maanden, omdat je lichaam dat niet zelf kan aanmaken zonder zonlicht. De Gezondheidsraad adviseert een dagelijks supplement van 10 microgram voor volwassenen in de winterperiode. Na de koude, donkere maanden is het fijn om te weten wanneer de zomer weer begint, als lichtpuntje aan de horizon.
Ben je toch geveld door het griepvirus? Blijf dan thuis. Niet alleen voor jezelf, maar ook om te voorkomen dat je collega’s of klasgenoten besmet. Je bent besmettelijk vanaf een dag voor de eerste symptomen tot ongeveer vijf tot zeven dagen erna. Rust is het allerbelangrijkste. Drink veel water, thee en bouillon om uitdroging te voorkomen, zeker als je koorts hebt.
Paracetamol helpt tegen de koorts en de spierpijn. Antibiotica hebben geen zin, want griep wordt veroorzaakt door een virus en niet door een bacterie. Neem alleen contact op met je huisarts als je koorts langer dan vijf dagen aanhoudt, je benauwd wordt of als de klachten juist verergeren na een aanvankelijke verbetering. Dat kan namelijk wijzen op een bacteriële bijinfectie. Vergeet trouwens niet om, zodra je je weer beter voelt, even na te kijken of je geen vergeten feestdagen hebt gemist terwijl je ziek op de bank lag.
Het griepseizoen hoeft geen ramp te zijn. Met de juiste voorbereiding, een beetje gezond verstand en eventueel een griepprik kom je de winter goed door. En mocht je toch ziek worden: gun jezelf de rust. Je lichaam heeft het nodig. Volgend jaar ben je weer op tijd voorbereid.
Als je dit resultaat opslaat, kun je het later terugvinden in je account.